Z cukrzycą do stomatologa…

Kategorie: zdrowie

Tagi: • ,

Rozmowa z Agnieszką Adamską, lekarz stomatolog z kliniki stomatologicznej Uśmiech Zdrowia, autorką badań i prac naukowych na temat zabiegów stomatologicznych przeprowadzanych u osób chorujących na cukrzycę.

Czy stomatolog może zdiagnozować cukrzycę?
Diagnostyka cukrzycy polega głównie na badaniach krwi. Istnieją trzy podstawowe sposoby diagnozowania cukrzycy. Wynik ≥ 200 mg/dl w przypadkowym, wykonywanym rutynowo badaniu krwi (cukrzycę rozpoznajemy po uzyskaniu nieprawidłowego wyniku dwukrotnie), wynik ≥ 126 mg/dl uzyskany dwukrotnie po badaniu krwi na czczo oraz wynik ≥ 200 mg/dl po doustnym teście obciążenia glukozą. Stomatolog nie jest w stanie jednoznacznie zdiagnozować cukrzycy, ponieważ do postawienia takiej diagnozy niezbędne jest pobranie krwi od pacjenta. W gabinecie stomatologicznym nie mamy takiej możliwości. Istnieją jednak pewne oznaki cukrzycy, które stomatolog może zauważyć i zasugerować pacjentowi konieczność przeprowadzenia badań w tym zakresie.

Jakie są to oznaki?
Diabetycy są szczególnie narażeni na problemy związane z chorobami jamy ustnej. Oznakami, na podstawie których możemy rozważać, czy pacjent choruje na cukrzycę są m.in. nieświeży oddech, choroby dziąseł, zwiększona suchość lub grzybica błon śluzowych jamy ustnej. Sygnałem dla stomatologa, ale przede wszystkim dla samego pacjenta, są również trudno gojące się rany powstające w wyniku ekstrakcji czy innych zabiegów chirurgicznych. Stomatolog w trakcie badania jest zobowiązany do oceny całej jamy ustnej, a nie wyłącznie stanu zębów. Dlatego często jest pierwszą osobą, która może zasugerować diagnostykę w kierunku cukrzycy, a tym samym przyspieszyć jej wykrycie i leczenie choroby.
Z powodu stale zwiększonej glikemii, zmian naczyniowych oraz upośledzonej odporności dochodzi do częstych zakażeń grzybami drożdżopodonymi Candida Albicans. Na języku i podniebieniu, a w późniejszym etapie również w gardle i przełyku pojawia się biały nalot. Chorzy skarżą się na pieczenie i ból w obrębie zmienionych zapalnie tkanek. Może nawet dochodzić do powstania bolesnych owrzodzeń. Nierzadkim objawem jest również nawracające zapalenie kątów ust, często powikłane zakażeniem grzybiczym.

Badania wykazały zwiększone ryzyko zachorowań na choroby dziąseł i przyzębia, nawet przy dobrej higienie jamy ustnej. Co ważne, u chorych prawidłowo kontrolujących stan glikemii objawy chorób przyzębia są zdecydowanie mniej nasilone.

Zapalone dziąsła są zaczerwienione, rozpulchnione i krwawią. Z czasem dochodzi do zwiększenia głębokości kieszonek przyzębnych, resorpcji kości aż w końcu do rozchwiania i utraty zębów. Choroby przyzębia i cukrzyca to efekt zamkniętego koła. Cukrzyca zwiększa ryzyko zapadalności i nasila objawy chorób przyzębia, a choroby przyzębia wpływają na pogorszenie kontroli glikemii. Dlatego tak ważna u osób chorych na cukrzycę jest prawidłowa higiena jamy ustnej, częste kontrole stomatologiczne i utrzymywanie prawidłowej glikemii.
U diabetyków dochodzi również do upośledzenia gojenia ran po zabiegach chirurgicznych. Wynika to z upośledzenia procesów wytwarzania kolagenu i zmniejszonej zdolności do odbudowy tkanki kostnej. Zmiany degeneracyjne naczyń również nie ułatwiają tego procesu. Rany goją się dłużej, czasem dochodzi do powikłań ropnych. To istotne przy planowaniu zabiegów chirurgicznych.

Czy więc osoby z cukrzycą mogą normalnie leczyć się u stomatologa? Czy są jakieś zabiegi, co do których są przeciwwskazania?
Przez trzy lata prowadziliśmy w Szpitalu Klinicznym Dzieciątka Jezus w Warszawie badania na temat cukrzycy, jej wpływu na przebieg zabiegów i odwrotnie tj. zabiegów na poziom glikemii.
W większości przypadków nie ma przeciwwskazań do leczenia diabetyków. Jednak ze względu na upośledzoną odporność u chorych na cukrzycę, zabiegi polegające na przerwaniu ciągłości tkanek np. zabiegi chirurgiczne lub zabiegi, w których może dojść do krwawienia np. scaling przeprowadzamy w osłonie antybiotykowej.
Istotnym jest, aby pacjent w dniu planowanego leczenia przyjął posiłek i leki tak jak każdego innego dnia, według zaleceń lekarza prowadzącego. Rozpoczynanie zabiegów u pacjentów na czczo, szczególnie tych chorujących na cukrzycę grozi hipoglikemią ze wszystkimi jej konsekwencjami.

Tak jak w przypadku innych pacjentów, tak i w przypadku diabetyków staramy się, aby wszystkie zabiegi przeprowadzane były bezboleśnie. Nieprawidłowo kontrolowana cukrzyca jest przeciwwskazaniem do podawania znieczulenia z dodatkiem środków obkurczających naczynia. Na szczęście medycyna dysponuje całą gamą środków znieczulających, które umożliwiają przeprowadzenie zabiegów bez bólu u osób z każdym rodzajem cukrzycy.

W przypadku pacjentów z cukrzycą nie wskazany jest stres. Ponieważ zaburzona jest praca trzustki i wytwarzanie insuliny, niemożliwa jest efektywna odpowiedź organizmu na stres. Hormony stresu takie jak kortyzol czy adrenalina powodują wysoki poziom cukru we krwi, z którym organizm nie będzie mógł sobie poradzić. W skrajnych przypadkach może to doprowadzić do niebezpiecznego stanu jakim jest hiperglikemia.
Ze względu na ogólny stan organizmu jak również planowane leczenie stomatologiczne bardzo istotna jest kontrola i utrzymywanie prawidłowej glikemii. Pozwoli to ograniczyć ryzyko powikłań okołozabiegowych, takich jak trudne gojenie się ran czy ich wtórne zakażenia.
Czy pacjent powinien przed zabiegiem informować stomatologa, że jest chory na cukrzycę?
Pacjent powinien poinformować stomatologa o wszystkich istniejących lub przebytych chorobach, również o cukrzycy. Ma to ogromne znaczenie dla planowanego leczenia stomatologicznego.

Czy cukrzyca jest przeszkodą w zabiegu wszczepienia implantów?
Cukrzyca nie stanowi przeszkody w zabiegu wszczepienia implantów. Możemy jednak mówić o zwiększonym ryzyku utraty wszczepów u osób z cukrzycą. Badania pokazują, że stale podniesiony poziom cukru we krwi wzmaga apoptozę osteoblastów tzn. przyspiesza śmierć komórek odpowiadających za tworzenie się kości. Zmiany degeneracyjne naczyń również utrudniają proces regeneracji kości- niezbędny w przypadku implantacji. Jeżeli jednak pacjent jest prawidłowo leczony, a glikemia jest utrzymywana na prawidłowym poziomie ryzyko utraty wszczepu jest znacznie mniejsze. Dlatego też, cukrzyca należy do tzw. przeciwwskazań względnych implantacji.
Cukrzyca nie jest jedynym takim przeciwwskazaniem. Również u palaczy proces regeneracji kości jest zaburzony. Badania wykazały, że jeden papieros spowalnia regenerację tkanki kostnej o nawet 12 godzin!
Czy w przypadku osób z cukrzycą ma znaczenie pora dnia, na którą zaplanują wizytę stomatologiczną?
Ważne, aby pacjent cierpiący na cukrzyce był po posiłku i przyjął leki na cukrzycę zalecone przez lekarza prowadzącego. Pacjent powinien być wypoczęty i zrelaksowany, aby przeprowadzane leczenie było dla i tak już obciążonego chorobą organizmu, możliwie jak najmniejszą traumą. Zalecałabym umawianie się na wizyty w godzinach przedpołudniowych, kiedy organizm po przespanej nocy i spożytym śniadaniu ma największą wydolność.

Agnieszka Adamska jest autorką badań i prac naukowych na temat zabiegów stomatologicznych przeprowadzanych u osób chorujących na cukrzycę. Jej prace naukowe były wielokrotnie prezentowane oraz nagradzane na międzynarodowych konferencjach, takich jak m.in. Warsaw International Medical Congress for Young Scientists.
W pracy najbardziej interesuje ją stomatologia estetyczna, chirurgia stomatologiczna i implantologia. Stale podnosi swoje kwalifikacje uczestnicząc w licznych szkoleniach i konferencjach z zakresu implantoprotetyki i chirurgii stomatologicznej.